Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam » Bạn đọc » 22 năm gia nhập ASEAN, chặng đường dài trong quá trình hội nhập của Việt Nam

(Bạn đọc) - Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á – ASEAN là một trong những tổ chức khu vực hoạt động hiệu quả nhất hiện nay trên thế giới. Với tư cách là một nước thành viên, Việt Nam đã có những đóng góp lớn cho sự phát triển của ASEAN. Ngược lại, ASEAN cũng có những tác động tích cực, thúc đẩy sự phát triển toàn diện của Việt Nam trong quá trình xây dựng, phát triển đất nước trong tình hình mới.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, khu vực hóa đang diễn ra mạnh mẽ, hàng loạt các tổ chức khu vực và thế giới đã được thành lập. Không nằm ngoài xu thế đó, ngày 08/08/1967, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) thành lập tại Băng Cốc (Thái Lan). Các quốc gia sáng lập ASEAN gồm 05 nước Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan và Philippines. Năm 1995, sau nhiều nỗ lực đàm phán, Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của ASEAN. Đây là một dấu ấn quan trọng, một bước ngoặt lớn đối với Việt Nam cũng như ASEAN.

Gia nhập ASEAN – Bước ngoặt cuối thế kỷ XX

Việc Việt Nam gia nhập ASEAN có ý nghĩa vô cùng quan trọng không chỉ với Việt Nam và còn với toàn bộ khu vực Đông Nam Á. Nó đóng vai trò như một “cầu nối” gắn kết các nước trong khu vực.

Nói như trên, có lẽ nhiều người cho rằng người viết đã quá đề cao vai trò của Việt Nam trong ASEAN. Tuy nhiên, ngược dòng lịch sử, ta có thể thấy điều này là hoàn toàn chính xác. Trước những năm 90 của thế kỷ XX, nội bộ các nước trong khu vực Đông Nam Á tồn tại nhiều mâu thuẫn. Đặc biệt, sau vấn đề Campuchia, khu vực đã có sự “phân chia” thành 02 nhóm là các nước Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia) và các nước còn lại. Lúc này, tình hình khu vực có thể đánh giá bằng hai cụm từ là “bất an” và “bất ổn”. Ngay cả giữa các nước thành viên trong ASEAN khi đó cũng tồn tại nhiều mối nghi ngờ lẫn nhau. Và hiển nhiên, hoạt động của ASEAN thời này còn khá “mờ nhạt”, mối quan hệ trong tổ chức cũng lỏng lẻo, hiệu quả hoạt động không cao.

Với sự gia nhập ASEAN của Việt Nam, sự phân cách giữa các thành viên cũ của ASEAN và ba nước Đông Dương đã được xóa nhòa. Sự kiện này đánh dấu việc các nước trong khu vực bước vào thời kỳ phát triển mới, thời kỳ của hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.

Với Việt Nam, việc trở thành thành viên của ASEAN như một bước đi “đầu đời” của quá trình hội nhập. Đại hội Đảng lần thứ VI (1986) đã đề ra chủ trương đổi mới, mở cửa để phát triển đất nước. Việc gia nhập ASEAN có thể coi là dấu ấn quan trọng đầu tiên, thể hiện sự cố gắng của Đảng và Nhà nước trong nỗ lực đổi mới đất nước. Việc trở thành một thành viên của ASEAN mang đến cho chúng ta nhiều cơ hội để phát triển đất nước, từ kinh tế, văn hóa, xã hội cho đến khoa học, kỹ thuật,… Đồng thời, đây cũng là những viên gạch đầu tiên, đặt cơ sở cho sự hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của chúng ta sau này.

Những bước đi đầu tiên bao giờ cũng khó khăn nhất. Để thành công trở thành một phần trong ngôi nhà ASEAN, chúng ta đã phải “dò dẫm” từng bước đi. Tuy nhiên, đây cũng là những kinh nghiệm quý báu cho các bước đi tiếp theo như gia nhập WTO, … So với một Việt Nam nhỏ bé, khép kín trước đây, bây giờ, chúng ta đã “vươn mình ra biển lớn”, trở thành một thành viên tích cực trong các tổ chức quốc tế và khu vực mà chúng ta tham gia. Hình ảnh đất nước, con người Việt Nam cũng đến gần hơn với bạn bè thế giới.

50 năm ASEAN đã tồn tại, 22 năm Việt Nam đồng hành cùng ASEAN. Dù chúng ta chỉ là người đến sau trong sân chơi khu vực này nhưng những gì mà chúng ta đã đóng góp cho ASEAN là hết sức đáng tự hào.

50 năm ASEAN đã tồn tại, 22 năm Việt Nam đồng hành cùng ASEAN. Dù chúng ta chỉ là người đến sau trong sân chơi khu vực này nhưng những gì mà chúng ta đã đóng góp cho ASEAN là hết sức đáng tự hào.

Dấu ấn Việt Nam

Mặc dù không phải là thành viên sáng lập, không phải là quốc gia tham gia ASEAN ngay từ những ngày đầu thành lập nhưng những đóng góp của Việt Nam với ASEAN không hề “nhỏ bé” chút nào. Với tinh thần tích cực, chủ động trong việc xây dựng ASEAN thành một tổ chức hoạt động năng động, hiệu quả, chúng ta đã có những sáng kiến, hoạt động hết sức tích cực.

Trên tất cả các phương diện hoạt động của ASEAN, từ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội… Việt Nam đều có những đóng góp quan trọng. Những đóng góp, dấu ấn Việt Nam đối với cộng đồng ASEAN được thể hiện qua một số nội dung sau:

Thứ nhất, mở rộng thành viên

Như đã đề cập ở trên, việc Việt Nam gia nhập ASEAN đã chính thức chấm dứt thời kì “đóng băng quan hệ” giữa ba nước Đông Dương và một số nước khác trong khu vực. Không chỉ dừng lại ở đó, Việt Nam còn là cây cầu để kết nối, làm sâu đậm thêm mối quan hệ của Lào, Campuchia, Myanmar với các thành viên khác của Hiệp hội. Mặc dù gặp phải nhiều yếu tố ngăn cản nhưng chúng ta đã rất tích cực trong việc thúc đẩy sự gia nhập của 03 quốc gia trên vào ASEAN. Ngoài ra, chúng ta cũng thực hiện nhiều chương trình để hỗ trợ các thành viên mới gia nhập tổ chức, giúp cho các quốc gia này nhanh chóng ‘bắt nhịp” vào các hoạt động của ASEAN.

Thứ hai, xây dựng các chương trình, kế hoạch hoạt động của ASEAN

Nói về vai trò của Việt Nam với ASEAN, nhiều học giả, nhà nghiên cứu trong khu vực và trên thế giới đã đánh giá cao những gì mà chúng ta đóng góp cho ASEAN. Năm 1998, sau 03 năm gia nhập ASEAN, vượt qua mọi khó khăn cả về nhân lực và tài lực, Việt Nam đã chứng tỏ mình là một trong những thành viên rất tích cực khi tổ chức thành công Hội nghị cấp cao ASEAN 6. Với việc thúc đẩy thông qua Chương trình Hành động Hà Nội, chúng ta đã ghi đậm dấu ấn Việt Nam với bạn bè quốc tế. Đồng thời, với chương trình Hành động này, chúng ta đã góp phần quan trọng vào việc ổn định tình hình trong khu vực, giúp ASEAN vượt qua những thách thức của cuộc khủng hoảng tài chính 1997-1998.

Đồng thời, Việt Nam cũng có nhiều đóng góp trong việc xây dựng, thực hiện các chương trình, hành động có ý nghĩa “định hướng” cho sự phát triển của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á. Việt Nam là một trong 05 nước đầu tiên thông qua Hiến chương ASEAN; là thành viên xây dựng Tầm nhìn 2020 và các kế hoạch triển khai Tầm nhìn, Tuyên bố hòa hợp ASEAN II, Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN (2009-2015) cùng các Kế hoạch triển khai trên từng trụ cột Cộng đồng, Kế hoạch công tác về Sáng kiến liên kết ASEAN (IAI) về thu hẹp khoảng cách phát triển…

Đặc biệt, năm 2010, khi giữ vai trò Chủ tịch luân phiên của ASEAN, Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình. Trong nhiệm kỳ, chúng ta đã tổ chức thành công các Hội nghị, Diễn đàn. Cùng với đó mối quan hệ giữa các nước ASEAN+1, ASEAN+3 cũng được làm sâu sắc hơn.

Thứ ba, liên kết ASEAN với bạn bè thế giới

Trong qua trình hoạt động, bên cạnh việc thúc đẩy các mối quan hệ nội khối, Việt Nam còn góp phần củng cố mối quan hệ của ASEAN và các nước bên ngoài. Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy mối quan hệ ASEAN – EU, ASEAN – Mỹ cũng như mối quan hệ của ASEAN với nhiều quốc gia, tổ chức khác.

22 năm đồng hành, hướng tới tương lai

Với 22 năm là thành viên của ASEAN, Việt Nam đã nhận được nhiều cơ hội để phát triển. Chúng ta đã tận dụng được thời cơ để phát triển kinh tế, đưa đất nước ta thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu. Tình hình chính trị, an ninh được giữ vững, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng được nâng cao và củng cố vững chắc.
Những cơ hội mà ASEAN mang đến cho Việt Nam là rất nhiều. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển, chúng ta cũng không được “dựa dẫm” vào ASEAN. Nhìn chung, dù mối quan hệ nội khối trong ASEAN ngày càng được củng cố nhưng trên thực tế, mối quan hệ này cũng còn có những “mắt xích” chưa thực sự bền chặt.

Một thực tế không thể phủ nhận là trong khối ASEAN vẫn còn tồn tại một số điểm “vênh”, chưa ăn khớp giữa các nước. Biểu hiện của nó được thể hiện rõ qua việc ASEAN đã không ra được một tuyên bố chung về Biển Đông hồi năm 2016 do vấp phải sự không đồng tình của Campuchia mặc dù việc này liên quan mật thiết đến quyền, lợi ích trực tiếp của nhiều thành viên trong ASEAN.

Trong tương lai, bên cạnh việc tận dụng những cơ hội mà ASEAN mang lại, chúng ta cũng phải tích cực, chủ động, phát huy sức mạnh nội lực của đất nước để xây dựng và bảo vệ thành công Tổ quốc Việt Nam.

50 năm ASEAN đã tồn tại, 22 năm Việt Nam đồng hành cùng ASEAN. Dù chúng ta chỉ là người đến sau trong sân chơi khu vực này nhưng những gì mà chúng ta đã đóng góp cho ASEAN là hết sức đáng tự hào. Trong thời gian tới, chắc chắn mối quan hệ của Việt Nam và ASEAN sẽ ngày càng được củng cố thêm. Đây là cơ hội lớn cho Việt Nam để sớm hoàn thành mục tiêu xây dựng đất nước văn minh, giàu đẹp, phát triển và có vị thế cao trong khu vực cũng như trên thế giới.

CTV Bảo An

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@vuducdam.org
Kết bạn với Phó Thủ tướng Chính phủ trên Facebook
Thích và chia sẻ bài này trên Facebook
Share on Link Hay! Share on Facebook! Tweet This!
Tags: ,