Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam » Bạn đọc » Đừng để luật cho dân, lệ cho quan

(Bạn đọc) - Một trong những nghệ thuật quản lý đất nước là làm cho dân yêu, dân mến, dân phục. Vậy nhưng hiện nay, trong rất nhiều trường hợp xử lý cán bộ sai phạm, việc đưa ra hình phạt, chế tài còn quá nhẹ nhàng, thậm chí là có phần “dung túng” khiến người dân vô cùng bức xúc.

Những ngày qua, nhiều vụ việc nổi cộm, có tính chất nghiêm trọng đã xảy ra trong xã hội. Hết việc bà Phó chủ tịch Lê Mai Trang có hành vi sai trái lại đến việc Trung tướng quân đội Võ Văn Liêm hung hăng mắng chửi cán bộ cảnh sát giao thông. “Quan” là vậy còn “dân” cũng chẳng vừa. Dù có lỗi, dù vi phạm luật giao thông rõ ràng nhưng nữ tài xế Trịnh Thị Thùy Dương vẫn “mạnh” miệng cự cãi, nhục mạ, thậm chí là dùng hành động có tính bạo lực với cán bộ cảnh sát đang làm nhiệm vụ. Xã hội như một mớ hỗn độn rất khó để giải quyết.

Trong các vụ việc trên, vụ của trung tướng và nữ tài xế còn đang trong quá trình giải quyết. Duy chỉ có vụ việc của bà Phó chủ tịch là đã có kết luận, xử lý và kết thúc. Tuy nhiên, kết thúc ở đây cũng chỉ có ý nghĩa tương đối bởi trường hợp này, kết thúc không đồng nghĩa với chấm dứt.

Câu chuyện trên sở dĩ tôi cho rằng chưa chấm dứt là vì cách xử lý vấn đề chưa triệt để, vẫn khiến người dân “lăn tăn”, chưa hoàn toàn chấp nhận. Thực ra, vấn đề còn tồn tại trong vụ việc này không phải đến giờ mới xuất hiện. Nó đã nảy sinh từ nhiều vụ việc trước đó liên quan đến việc xử lý cán bộ nhà nước vi phạm. Dường như chế tài mà các “cán bộ” vi phạm phải chịu còn quá nhẹ, chỉ có ý nghĩa tượng trưng. Có lẽ bởi vậy nên nhiều người đã thốt lên: “đừng để luật cho dân, lệ cho quan”.

Chế tài nhẹ, liệu có đủ sức răn đe, liệu dân có phục?

Trong một quy phạm pháp luật, bên cạnh bộ phận quy định, các nhà làm luật còn đưa ra chế tài. Chế tài là những hậu quả mà chủ thể không chấp hành quy định phải gánh chịu. Một mặt, chế tài được đưa ra như một biện pháp để “trừng trị” hành vi vi phạm đã diễn ra. Mặt khác, chế tài còn răn đe người vi phạm và các chủ thể khác nhằm ngăn chặn hành vi vi phạm xảy ra.

Muốn chế tài có tính răn đe, nó trước tiên phải đủ mạnh. Cùng với đó, việc áp dụng chế tài trên thực tế phải thực sự nghiêm túc. Thậm chí, trong một số trường hợp, ta phải mạnh tay hơn trong khi xử lý để làm gương, khiến mọi người “biết mà sợ”.

Vậy nhưng trong vụ việc của bà Lê Mai Trang, cách xử lý dường như quá nhẹ. Sau tất cả, bà Trang chỉ bị kiểm điểm và rút kinh nghiệm. Trong một diễn biến khác, hai lão nông tại Bình Thuận thường xuyên bỏ bê việc đồng áng gia đình để làm hồ sơ giúp bà con vay tiền, được trả chút đỉnh thù lao nhưng lại bị khởi tố và xử đến tám năm tù về tội… nhận hối lộ (Cả hai bị tạm giam gần hai tháng thì được cho tại ngoại). Hai vụ việc này khiến nhiều người so sánh “quan” vi phạm thì chỉ bị kiểm điểm, “dân” vi phạm thì bị xử lý nặng nề. Và trong cách xử lý cán bộ vi phạm, thì “kiểm điểm, rút kinh nghiệm” dường như đã trở thành một đáp số chung thì phải. Điều này khiến cho nhiều người thở dài ngao ngán.

Việc xử lý trường hợp của bà Lê Mai Trang khiến nhiều người không thực sự thấy phục. Xét về hành vi, có thể tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội không cao như nhiều hành vi khác. Tuy nhiên, xét về tác động tiêu cực đến xã hội thì nó lại lớn hơn. Một bà Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân quận, một người được đào tạo bài bản, một cán bộ cấp cao tại địa phương, một người đáng lẽ phải gương mẫu chấp hành các quy định lại vi phạm quy định và có cách hành xử thiếu chuẩn mực. Hơn hết, sau khi được người dân góp ý về sai phạm, bà Trang không những không tiếp thu ý kiến mà còn đôi co và sau đó là làm ngơ không thèm để ý. Có thể nói, đây là hành vi đã sai mà còn cố vi phạm. Chưa bàn đến việc bà ấy có sử dụng quyền lực của mình để “điều động” cán bộ lãnh đạo phường, công an phường ra trông xe cho mình đi ăn bún hay không, chỉ hành vi trên cũng đã khiến dư luận vô cùng bức xúc.

Đối với vấn đề này, lúc đầu tôi đã nghĩ cơ quan chuyên môn sẽ có biện pháp xử lý nghiêm khắc để làm gương. Vậy nhưng cuối cùng chỉ là kiểm điểm, rút kinh nghiệm. Rõ ràng, khi nghe việc xử lý như vậy, tôi đã vô cùng hụt hẫng. Thậm chí, nhiều nghi vấn liệu có sự bao che, dung đúng xảy ra ở đây không được cộng đồng đặt ra.

Bà Lê Mai Trang, Phó chủ tịch UBND Thanh Xuân

Bà Lê Mai Trang, Phó chủ tịch UBND Thanh Xuân

Dân cần…lời xin lỗi

Sau tất cả, điều mà nhân dân thực sự cần khi giải quyết vụ việc bà Trang là một lời xin lỗi. Vậy nhưng kết luận cuối cùng được đưa ra là bà Trang có xin lỗi hay không là việc cá nhân của bà Trang.

Trong vụ việc này, với tư cách là một vị lãnh đạo có hành vi sai lầm, lẽ ra bà Trang phải xin lỗi người dân ngay từ trước khi có quyết định xử lý cuối cùng. Vậy nhưng lời xin lỗi không thấy đâu, đáp lại chỉ là những lời chối tội, lời tố cáo nhân dân nhắn tin đe dọa… Xin lỗi, đó là một trong những cách giải quyết thông minh nhất, thể hiện bản lĩnh của người cán bộ lãnh đạo dám đối mặt với sai để sửa nhưng bà Trang đã không lựa chọn.

Còn nhớ trong cuộc cải cách ruộng đất, Bác Hồ đã khóc và xin lỗi về những sai lầm khi tiến hành cải cách. Xét về địa vị, Bác có chức vụ, vị trí cao hơn nhiều so với bà Trang. Xét về hậu quả, những sai lầm khi tiến hành cải cách lớn hơn nhiều so với hành vi vi phạm của bà Trang gây ra. Mặt khác, điều mà Bác nhận lỗi không phải là do hành vi cá nhân của Bác gây ra. Đó là quyết định của tập thể. Còn hành vi của bà Trang, đó là hành vi mang tính chất cá nhân. Vậy mà Bác thì cúi đầu nhận lỗi còn bà Trang thì không hề để ý đến nhân dân. Cũng bởi vậy, dù cơ quan chuyên môn đã giải quyết, yêu cầu bà Trang kiểm điểm, rút kinh nghiệm nhưng làn sóng phản đối bà Trang vẫn còn tồn tại và kéo dài.

Không xin lỗi dường như đã trở thành một căn bệnh bộ máy của ta. Nếu như ở Nhật, dù chưa biết lỗi do ai thì các lãnh đạo vẫn cúi đầu xin lỗi khi có sự việc sai trái xảy ra. Còn ở ta, dù có lỗi cũng rất ít cán bộ cúi đầu nhận lỗi với nhân dân. Đây có lẽ cũng là một nguyên nhân khiến dân không phục, không tin vào lãnh đạo như xưa.

Một đất nước vững mạnh là đất nước có bộ máy lãnh đạo được nhân dân tin tưởng và ủng hộ. Để làm được điều đó, thiết nghĩ trước hết mỗi người cán bộ phải học cách lắng nghe dân, biết xin lỗi khi sai phạm. Người ta đã nói, “lúa chín cúi đầu, sông sâu tĩnh lặng”, “lúa càng nặng hạt thì càng trĩu bóng, giản dị cúi đầu”. Bởi vậy, trước khi giảng giải bài học đạo lý, cán bộ phải tự rèn luyện chữ đức trong mình. Cùng với đó, khi cán bộ sai phạm, ta phải xử lý nghiêm khắc hơn những hành vi tương tự do người dân bình thường thực hiện. Chỉ có vậy, mới tạo được niềm tin tuyệt đối trong nhân dân.

CTV TAT

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@vuducdam.org
Xem thêm: Vũ Đức Đam
Kết bạn với Phó Thủ tướng Chính phủ trên Facebook
Thích và chia sẻ bài này trên Facebook
Share on Link Hay! Share on Facebook! Tweet This!