Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam » Chính trị » Đạo Đức Nghề Nghiệp và “Lời thề của nhà báo”?

(Chính trị) - Thời gian qua, tình trạng nhiều thông tin đưa lên mặt báo sai sự thật đã ảnh hưởng không nhỏ tới uy tín của báo chí đối với công chúng. Đứng trước một số yếu kém, bất cập của báo chí như vậy, Hội Nhà báo Việt Nam (HNBVN) đã và đang đẩy mạnh việc tuyên truyền, vận động Hội viên thực hiện tốt “Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo”.

Trong đó, đã phát động đợt sinh hoạt chính trị rộng rãi với chủ đề “Đạo đức nghề báo trong khai thác và xử lý nguồn tin” tới tất cả các cấp Hội. Nhân dịp đầu năm mới 2013, phóng viên đã có cuộc trò chuyện với ông Hà Minh Huệ- Phó Chủ tịch Thường trực HNBVN- xung quanh những thách thức cũng như kỳ vọng về kết quả của đợt sinh hoạt chính trị nhằm nâng cao “Đạo đức nghề nghiệp của người làm báo”.

+ Xu hướng “lá cải hóa”, chạy đua giật gân, câu khách… trong làng báo bây giờ không chỉ là câu chuyện phải bàn cãi nữa, mà hiện hữu rõ nét. Theo ông, phải chăng vấn đề đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam đã đến mức đáng báo động?

– Ông Hà Minh Huệ: Nói là đạo đức nghề nghiệp của người làm báo đã đến mức báo động vì xu hướng “lá cải hóa” báo chí như phóng viên nêu, thì quá nặng. Trước hết, cần khẳng định một điều là thời gian gần đây một bộ phận báo chí, nhất là báo mạng chạy theo xu hướng “lá cải hóa”, tức là cung cấp những thông tin giật gân, câu khách, khai thác những mặt trái của xã hội. Đưa nhiều, đưa đậm những thông tin về chém giết, cưỡng hiếp, tình yêu ngang trái, đời tư của sao này sao kia, đăng dài kỳ các vụ án với nhiều tình tiết giật gân, bạ gì đưa nấy v.v… Chạy theo xu hướng đó, đôi khi phóng viên đã “bịa” ra những vụ việc không thể chấp nhận được, rồi bóp méo sự thật, hoặc giả rút tít một đằng, nội dung một nẻo, đánh lừa độc giả. Độc giả nghiêm túc đâu có cần những thông tin loại đó. Không thể “giải trí” độc giả bằng những thông tin không có thật, vô bổ, nhiều khi rất độc hại. Tôi cho rằng bằng cách thông tin kiểu như vậy, nhà báo đã và đang “tầm thường hóa” nội dung thông tin, bôi xấu mục tiêu cao thượng của báo chí, bôi nhọ chính đội ngũ nhà báo chúng ta.

Trong khi báo chí có nhiều nội dung cần thông tin, phản ánh, phản biện vì mục tiêu phát triển đất nước. Về sự lệch lạc này, chúng ta nên phán xét theo hướng phóng viên không làm tốt trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ công dân. Làm như thế, các nhà báo đã vi phạm Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam, vi phạm Luật Báo chí với những quy định rất cần nghiêm túc thực hiện. Tuy nhiên trong đội ngũ báo chí đa số nhà báo chúng ta vẫn làm báo lành mạnh, tiếp tục sự nghiệp của báo chí cách mạng, cung cấp nguồn thông tin dòng chính, chủ lưu.

+ Có ý kiến cho rằng 9 điều Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo Việt Nam của Hội Nhà báo Việt Nam và thậm chí Luật Báo chí cũng mới chỉ có tác động như lời răn dạy, chưa được nhiều hội viên- nhà báo nghiêm túc tuân thủ. Theo ông, cần có những thay đổi như thế nào để phát huy được hiệu lực cao nhất của Luật, của Quy định?

– Ông Hà Minh Huệ: Làm gì cũng phải theo luật pháp, vì Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền, mọi người bình đẳng trước pháp luật. Nhà nước đã có Luật Báo chí và còn bao nhiêu điều ràng buộc của các luật khác nữa, điều chỉnh hành vi của con người nói chung, của công chức, viên chức nhà nước nói riêng, Hội Nhà báo đã có Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Trên thực tế, đã có những nhà báo vi phạm luật pháp bị xử lý theo pháp luật, bị thu hồi Thẻ Nhà báo, Thẻ Hội viên Hội Nhà báo. Các nhà báo chúng ta là người tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật, lại càng phải gương mẫu trong việc thực hiện pháp luật.

Theo tôi đại đa số phóng viên, nhà báo đã và đang nghiêm túc thực hiện Luật Báo chí, Quy định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Các cơ quan quản lý, chỉ đạo báo chí, các cơ quan chủ quản, lãnh đạo các cơ quan báo chí luôn nhắc nhở báo chí, các nhà báo nghiêm chỉnh thực hiện pháp luật và xử phạt những người vi phạm. Luật Báo chí cũng đang trong quá trình nghiên cứu sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn cuộc sống. Có thay đổi thì cũng chỉ theo hướng quy định chặt hơn mà thôi.

Ông Hà Minh Huệ

+ Thưa ông, việc Hội Nhà báo Việt Nam phát động đợt sinh hoạt chính trị với chủ đề “Đạo đức nghề báo trong khai thác và xử lý nguồn tin” lúc này có ý nghĩa?

– Ông Hà Minh Huệ: Đứng trước một số yếu kém, bất cập của báo chí thời gian qua, Hội Nhà báo Việt Nam với tư cách là tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp đã và đang đẩy mạnh việc tuyên truyền, vận động Hội viên thực hiện tốt Quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Từ đầu năm đến nay, các cấp Hội đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo, tập huấn về nghiệp vụ, về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo, trong đó có loạt hội thảo theo chuyên đề “Đạo đức nghề báo trong khai thác và xử lý nguồn tin”. Chủ đề này được Ban Thường vụ Hội Nhà báo chọn để chỉ đạo các cấp Hội tổ chức rộng rãi, xuất phát từ thực tế là các báo, đặc biệt báo mạng hiện nay vô tư sao chép, bất kể đúng sai, những thông tin được coi là “nóng”, lan truyền nhanh chóng những thông tin không được kiểm chứng, có khi bịa đặt hoàn toàn, không có lợi cho xã hội. Đã có những thông tin có dụng ý xấu vô tình được “nhân bản”.

Những tờ báo, bản tin bị phát hiện đăng tải những thông tin sai sự thật, khi được hỏi lại trả lời: “Chúng tôi lấy thông tin của báo bạn”, tự gạt bỏ khuyết điểm cho mình. Thí dụ về tình trạng này cũng kha khá, thiết tưởng không cần nhắc lại ở đây. Đây cũng là một sự vi phạm đạo đức. Việc nhắc nhở thường xuyên là cần thiết, nhưng không hẳn vì chưa đạt kết quả như ý mà chúng tôi phát động đợt sinh hoạt chính trị này.

+ Nghề Y có lời thề Hypocrat. Ông có nghĩ là nghề báo của chúng ta cũng cần phải có một lời thề tương tự như vậy để hễ cứ ai gia nhập vào đội ngũ những người cầm bút đều luôn sống và làm theo lời thề ấy?

– Ông Hà Minh Huệ: Đây là cách đặt vấn đề hay. Ông Hypocrat (Hippocrates), một thày thuốc cổ Hy Lạp, được coi là thủy tổ của y học hiện đại. Sinh thời, khoảng 460 năm trước Công nguyên ông soạn thảo “Lời thề Đạo đức Y khoa”, còn gọi là “Lời thề Hypocrat” để răn dạy học sinh của ông noi theo khi hành nghề. Lời thề ấy có 8 điều, được bác sĩ trang trọng tuyên thệ trước khi bắt đầu hành nghề y. Đem ra so sánh thì có thể khập khiễng, nhưng Quy định đạo đức nghề nghiệp của người làm báo cũng có những điều “răn dạy” đạo đức cụ thể về nghề báo, nhưng mang tính thời đại hơn. Rất mong các nhà báo khi hành nghề trước hết làm đúng 9 điều quy định đã được Hội Nhà báo ban hành, coi đó là lời thề.

+ Xin cảm ơn ông!

NL (CL)

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về [email protected]
Kết bạn với Phó Thủ tướng Chính phủ trên Facebook
Thích và chia sẻ bài này trên Facebook
Share on Link Hay! Share on Facebook! Tweet This!